October 6th, 2009: BOOMPLANT
Nu de regentijd is aangebroken, werden er op 2-5 october door de Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen (Stinapa Ned. Ant.) en Stinapa Bonaire en hun vrijwilligers in totaal 153 zeldzame inheemse bomen geplant in het Washington-Slagbaai Nationaal Park Bonaire en Klein Bonaire.
Op Klein Bonaire werden zodoende jonge boompjes geplant van de mata piska, manzaliña bobo, watakeli, lumbra blanku en de endemische Maytenus versluysii. In voormalige tijden was Klein Bonaire dichtbegroeid geweest met altijdgroene hardhoutsoorten maar tegen 1950 waren de meeste bomen al gesneuveld vanwege overbegrazing door geiten en kap voor houtskoolproductie. Zware ontbossing betekende ook het verlies van de bedreigde lora, de blauwduif en de wit-staartbuizerd die daar thans niet meer voorkomen. Sinds verwijdering van de geiten van het eiland in de jaren 80 is de bebossing zich snel aan het herstellen, met uitzondering van de soorten die daar geheel of nagenoeg geheel zijn verdwenen. Dankzij de financiële steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds wordt het natuurgebied nu, middels het project van Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen en Stinapa Bonaire verrijkt met soorten die daar thuishoren en voedsel leveren voor de fauna zodat het ecosysteem zich nu versneld kan herstellen.
Ook heeft het Washington-Slagbaai Nationaal Park zwaar geleden aan ontbossing vanwege overbegrazing door vee en houtkap voor houtskoolproductie in het verleden. Als gevolg hiervan ontbreken ook zeer veel bedreigde en/of ecologisch belangrijke boomsoorten uit het park. Afgelopen weekeinde werden daarom acht verschillende boomsoorten geplant in omheinde delen van het park. De bomen werden geleverd door Stichting Carmabi op Curacao.
De reeds eerder uitgevoerde aanplantingen uit 2007 bleken zeer suksesvol te zijn. Daardoor wordt de toekomst van verschillende bomen in het park veilig gesteld. De omheinde gebieden blijken een doeltreffend toevluchtsoord te vormen voor zaailingen van belangrijke hardhoutsoorten. Deze werden niet aangeplant maar zijn van zelf opgekomen. Het gaat daarbij om soorten zoals de kamalia, de watakeli en de huliba, die belangrijk voedsel leveren voor vrucht- en zaad-etende vogels. Dit geeft aan dat alleen al adequate bescherming tegen geitenvraat (door omheining), voor veel soorten genoeg kan zijn om herstel mogelijk te maken.
Momenteel heeft Stinapa Bonaire het Slagbaai deel van het park volledig omheid en is zij begonnen met de verwijdering van geiten uit het park, om zodoende het natuurlijk herstel te bevorderen. De zeldzame bomen die in dit project zijn aangeplant, zijn bedoeld om binnen het park zaden te produceren die vervolgens door de vogels verspreid kunnen worden om daarmee een versnelde vegetatieherstel mogelijk te maken.
Stinapa Nederlandse Antillen en Stinapa Bonaire zijn het Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba zeer dankbaar voor het mogelijk maken van dit project door de financiering van de meeste kosten.
Op de foto:
De boot van het Bonaire Marine Park met jonge bomen op weg naar Klein Bonaire (vlnr: Niels Langenfeld, Menno vd Velde, Elsmarie Beukenboom)
REFORESTASHON
Awor ku temporada di yobida a kuminsá, dianan 2-5 di oktober, Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen (Stinapa Antias) den kolaborashon ku STINAPA Boneiru i algun boluntario, a planta un total di 153 mata skars den Parke Nashonal Washington-Slagbaai i na Klein Bonaire.
Na Klein Bonaire a planta mata yòn di palu di mata piská, manzaliña bobo, watakeli, lumbra blanku i Mayteneus versluysii, un mata endémiko. Antés, Klein Bonaire tabatin mondinan será di palunan haltu, pero pa medio di siglo 20, mayoría dje matanan a disparsé debí na kabritu i kapmentu di palu pa kima karbón. Pèrdida di mondinan tambe a trese kuné pèrdida di e lora menasá, e blouduif i e gabilan di seru, niun di kuá bo no ta haña mas ariba e isla di Klein Bonaire. Despues ku den añanan 80 a kita tur kabritu for di e isla, regenerashon di e mondinan a kunminsá, ku eksepshon naturalmente di e sortonan klave ku a disparsé kompletamente of kasi kompletamente. Awor akí, danki na fondonan hasí disponibel pa Prins Bernhard Cultuurfonds, e proyekto di reforestashon di Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen (Stinapa Antia) i STINAPA Bonaire, e isla ta wordu enrikesé ku matanan indígeno ku ta klave pa produsí kuminda pa e founa, i asina aselerá rekuperashon di e ekosistema.
Parke Washinton-Slagbaai tambe a sufri di un ekseso di kabritu i kapmentu di palu den pasado. Konsekuentemente hopi mata menasá i/òf klave no ta presente mas, òf ta ekstremamente skars. P’esei, wikènt pasá, a planta ocho diferente sorto di mata importante den areanan di e parke ku aktualmente ta será pa bestia. E mata yònnan a keda produsí pa Carmabi na Kòrsou.
A tuma nota di ku e planteonan anterior ku a hasi na 2007 tabatá hopi eksitoso. Debí na e proyekto ei, diferente mata klave awor atrobe tin un futuro sigur den e parke. E areanan será pa kabritu tambe a resultá di ta un refugio balioso pa yú di hopi mata importante manera kamalia, watakeli i oliba, tur di kuá ta produsí fruta i simia pa para i otro animal kome. E resultadonan aki pues ta mustra ku simplemente sera areanan for di influensia di kabritu, ta basta pa sirbi komo estímulo balioso pa regenerashon di matanan klave.
Na e momento aki STINAPA Boneiru a kaba sera Slagbaai na waya, i a kuminsá pa saka tur kabritu pa di tal forma promové regenerashon natural. E matanan skars ku a planta den e proyekto di reforestashon aki, lo sirbi komo fuente di simia pa e paranan mes plama i sembra den otro areanan di e parke, pa asina aselerá e rekuperashon di e ekosistema dje parke.
Fundashon Parke Nashonal di Antia, i STINAPA Boneiru ta gradisí Prins Bernhard Cultuurfonds pa e fondonan ku ta hasi e proyekto aki posibel.
Ariba e foto:
Boto di Bonaire Marine Park ku matanan yòn rumbo pa Klein Bonaire (drpd: Niels Langenfeld, Menno vd Velde, Elsmarie Beukenboom)