October 19th, 2008: Director di STINAPA ta partisipá na konferensia tokante di kambio di klima

Kralendijk- Islanan lo ta esnan ku lo sinti efekto di kambio di klima promé ku paisnan grandi. E fenomeno di kalefakshon di mundu (global warming) lo pone ku nivel di laman lo subi, lo hasi mas kalor, lo tin mas insekto, orkannan lo bira mas fuerte i e kantidat di orkannan lo oumentá. Esei nan ta algun di e retonan ku islanan lo tin den futuro, segun e speshalistanan di kambio di klima a trese dilante na e konferensha.

Resientemente Elsmarie Beukenboom, director di STINAPA a representá DCNA, Dutch Caribbean Nature Alliance na un konferensia organisá pa IUCN na La Reunion. La Reunion ta un isla Franses den Oséano Indio. E topiko di e konferensia tabata ‘Climate change and biodiversity loss’.  IUCN ta e union internashonal di konservason di naturalesa i medio ambiente. DCNA ta e fundashon mama di tur e fundashonnan di Antia i Aruba ku ta protehá naturalesa pa e gobièrnu di nan isla. Tokante di e tema di kambio di klima, sientifikonan ta diskutiendo ainda ku otro kuantu eksaktamente laman lo subi i kua aña por kuminsa ripará e subida di laman. Lo ta na 2010, 2020, òf 2030? Laman lo subi 10 sèntimeter òf 66 sèntimeter? Te ainda no tin klaridat riba esei. Loke ku no tin diskushon riba dje ta, ku kambio di klima ta kousa ku laman lo subi i ku esei lo tin impakto grandi riba mundo. Tampoko tin diskushon ku ta nos, hende ta kousando e problema aki.
Na e koferensha Elsmarie a duna un presentashon i a papia tokante di kiko STINAPA i Boneiru ta hasi pa baha e kantidat di CO2 ku nan ta saka .
E demanda pa uso di produktonan derivá di petrolio a subí drastikamente den e delaster 50 añanan. Esei a pone ku den un tempu hopi kòrtiku a yena e atmosferá di mundu ku gas òf huma ku ta sali ora ku kima algu; motor di vehikulonan, fabrikanan, kimamentu di sushi òf di mondi etsétera. E huma ku ta sali ora ku kima algu ta loke ta daña nos medio ambiente. E huma aki tin entre otro e gas CO2 den dje. E CO2, ora e sali for di e mufler di òuto òf e ‘schoorsteen’ di fábrikanan, ta keda atrapá den nos atmosfera. Esei ta pone ku rayonan di solo no por sali for di nos atmosferá, e CO2 i otro gasnan ta pará den kaminda i ta stroba e rayonan di solo di sali bai den espasio. Esei ta pone ku e rayonan di solo ta bòns bèk riba mundu i asina hasi mundu mas kayente.  E kayente ei ta kousa entre otro ku e eis ku semper a kere ku lo no dirti (eeuwige sneew) a kuminsa dirti lokual ta pone ku nivel di laman lo subi na mundu. Setenta i sinku porshento di e superfisio di nos mundu ta laman. Na momentu ku klima kambia, henter e sistema di naturalesa tambe lo kambia.
Ekspertonan ta atvetí ku e impakto di kambio di klima lo tin efekto masha grandi mes speshalmente riba islanan. Den Karibe, kaminda ku mayoria di e islanan ta dependé di turismo komo nan fuente ekónomíko, e problemátiko di kambio di klima mester di atenshon di polítikonan.

Ora Elsmarie a yega Boneiru bèk el a reuní ku deputado di medio ambiente Sr. Anthony Nicolaas i funshonarionan di e departamento di naturalesa i medio ambiente di gobièrnu di Boneiru, i a trese e rekomendashonnan di e konferensia na La Reunion pa gobièrnu di Boneiru. Algun di e rekomendashonnan ta pa gobièrnunan traha riba plan pa baha e kantidat di CO2 ku su habitantenan ta produsí, hasi estudio di kiko lo ta e impakto di kambio di klima riba Boneiru i bin ku maneho pa protehá e poblashon di e isla.

« Close window