November 2nd , 2007: Ta kon por sa ku piskanan di ref a bira menos? Si esei ta e kaso; kua ta e solushon?

Kralendijk – Dr. Rolf Bak, un sientifiko asosiá na universidat di Amsterdam, ta publiká resultado di trinta aña di investigashon riba piská di ref. E ta konkluí ku e piskánan ku tin riba ref di Boneiru a bira menos i tambe nan ta mas chikito; aktualmente mayoriá ta den e fase di adolesente pa hubenil.

Durante di un konferensha di sientífikonan, PEW FELLOWS, aki na Boneiru na aña 2001 e sientifiko Dr. Rolf Bak, un hulandes ku tin hopi aña ta hasi investigashon riba piská di ref a publiká resultado di su investigashon. E tabata masha prekupá pa e balanse riba e ref di Boneiru ya ku e piská ku ta kome otro piská manera Purunchi, Bèrs i Yakupeper tabata birando menos. Kon ta hasi un investigashon asina? Masha fásil, pa trinta aña largu Dr. Rolf Bak apompañá ku studiantenan di su fakultat a konta e piskánan, kada biaha na e mes un sitio. (Piska di ref ta un bestia teritorial, ku otro palabra e no ta bai muchu leu for di su ‘kas’). Kada aña tabata mira ku e kantidat tabata bira menos i tambe e grandura di e piskánan tabata bira mas chikitu.  Durante di su presentashon na Plaza Resort na aña 2001 Dr. Rolf Bak a konkluí ku e piskánan di ref aki na Boneiru, esta esnan ku ta kome otro piská, ta den fase di adolosente i hubenil. E piskánan ku ta kome otro tambe ta esnan ku nos komo hende gusta kome esta esnan di famia di Grastelchi di piedra, Purunchi, Bèrs, Yakupeper ètseterá. Dr. Bak a splika su prekupashon na STINAPA. El a splika ku mester sòru pa e kantidat di piská subi. Pa esei sosodé mester  sòru pa e piskánan por biba mas tantu pa asina nan haña chèns pa nan krese bira grandi. Esei pasobra ku un piská grandi ta pone mas webu ku un piská chikitu. Su kurpa ta mas grandi i logiko ku su keit tambe ta mas grandi i e ta produsí mas webu. E piská grandi nan ei lo sòru pa subi e stòk di piská riba e ref.
Kiko lo pasa si no hasi nada?
Piská ta biba den un union ku ref. Si no hasi nada esei por ta hopi malu pa nos tur pasobra; si no tin piská no tin ref i si no tin ref no tin piská. Nos ta biba di naturalesa; nos ta kome piská di ref, e turista ku ta bin Boneiru ta paga pa e sambuyá i e ke mira piská di ref i e ref mester di piská riba dje pa e ta salú. Ta pa tur esei ta importante pa nos sòru pa semper tin diferente sorto di piská riba nos ref. Nos di Boneiru gusta kome piská i ta gusta bai piska. Nos piská faborito ta e mes un piskánan ku a bira menos. Esnan ku ta gusta piska Purunchi, si nan bai bèk den nan memoria por kòrda kon fasil tabata pa piska Purunchi antes kompá ku awe. Awe, si piska un Purunchi mes e chèns ta ku e lo ta un chikitu. Un piskadó di Playa Frans a konta nos ku ta ku sèn ku e tabata gana ku bendementu di Puruchi el a traha su kas i a paga pa su yunan a bai studia na Hulanda. El a konfirmá ku enberdat a bira mas difisil pa pega un Puruchi grandi na liña awendia.
Kiko mester hasi anto?

Algu ku a hasi na diferente pais kaba i a prueba di ta duna resultado ta di sera zona i no piska den dje. E piskánan ta bira grandi; mas grandi un piská ta, mas webo e ta pone. Ora ku e tereno bira chikito òf e piskánan bira muchu hopi den e zona, nan ta sali bai buska un otro ‘kas’ pafó di e zona i ei e piskadó ta haña chèns pa piska nan. E solushon pa bin ku zona pa no piska lo trese benifishi pa nos tur; e ref ta haña mas piská riba dje, e piskadó ta haña mas piská i piská mas grandi na su liña i e turista sambuyadó ta haña mas piská i piská grandi pa e mira i saka potrèt di dje. Ku e solushon di zona di no piska nos tur lo gana.

 

 

« Close window