May 3st, 2010: LIONFISH UPDATE
Sinds de waarneming van de eerste zeeduivel op Bonaire in oktober 2009 is er veel gebeurd. Het actieplan werd in werking gesteld, er werd informatie gegeven aan de locale bevolking, duikschool houders, vissers en toeristen. Deze informatie is van groot belang om alle betrokken partijen bewust te maken van de diverse aspecten van de aanwezigheid van de zeeduivel in onze wateren. Het actieplan bevatte ook een ‘verwijdering’-plan om zo effectief mogelijk zoveel mogelijk exemplaren te lokaliseren, die vindplaats te markeren, te rapporteren en te verwijderen. Om dit te kunnen bereiken werd een akkoord gesloten met CURO (Council of Underwater Resort Operators) om bezoekende duikers te voorzien van belangrijke informatie over de aanwezigheid van de zeeduivel in onze wateren. De duikschool houders hebben meegewerkt om de zogeheten ‘zeeduivel markeerder’ onder alle duikers te verspreiden. (zie foto). De zeeduivel markeerder is een simpel stuk gekleurd plastic lint van 4 bij 10 cm. Het verwijderingplan is simpel: bezoekende duikers worden tijdens hun eerste duikoriëntatie en/of door de diverse websites (zie www.stinapa.org of www.dive-friends-bonaire.com ) geïnformeerd over de problematiek en de belangrijke rol die iedereen kan spelen bij de beheersing van dit probleem. De meeste locale en bezoekende duikers duiken al met de ‘zeeduivel markeerder’. Zodra je een zeeduivel ziet, markeer je de plek door het lint aan een stukje dood koraal te binden. De duikers kunnen de plek dan doorgeven aan het Bonaire National Marine Park (BNMP) of ze kunnen dit doen via hun duikschool. Zodra de melding in het ‘systeem’ is gekomen, komt het verwijderingteam in actie. Het is niet makkelijk om een zeeduivel te vangen, maar het is zeker niet onmogelijk met de juiste training, materiaal en veel geduld.
Het BNMP heeft al een aantal ‘zeeduivel workshops’ georganiseerd om de staf van de duikscholen en vrijwilligers de juiste vangtechniek en kennis bij te brengen. Op dit moment zijn er al meer dan 120 duikschoolmedewerkers en vrijwilligers ‘gecertificeerd’ als teamleden van het lionfish-verwijderingteam. Op dit moment zijn er al 145 zeeduivels gevangen en verwijderd van onze riffen. Alle gevangen vissen worden verzameld door het CIEE Bonaire Research Station om gecatalogiseerd te worden voor toekomstige studies.
Omdat de zeeduivel een zeer territoriale vis is, is het zeer waarschijnlijk dat hij teruggevonden kan worden in de buurt van de markeerder. Maar naar het zich nu laat aanzien zijn enkele vissen nu al sexueel rijp waardoor ze wat mobieler worden om een partner te vinden. Een aantal duikers hebben al paartjes van de zeeduivel zien zwemmen. Deze gedragswijziging plus het feit dat de zeeduivel, als hij rond de 11 tot 13 cm lang is geslachtsrijp is, duidt erop dat de zeeduivel zich al in onze wateren aan het voortplanten is. De zeeduivel kan per keer wel duizenden eitjes voortbrengen en dat doen ze ook nog eens zeer regelmatig. Het is nog niet duidelijk of de jonkies zich hier gaan vestigen of dat ze zich door de stroming laten meevoeren naar Curacao of Aruba. Maar hoe het ook zij; er zullen meer baby’s komen.... en die zullen honger hebben!!
De eerste zeeduivel is gevangen op Bonaire op 26 oktober 2009. Het was bij Nukove en het visje was 5 cm lang, van de kop tot de punt van de staart en woog maar een paar gram. Nu, een kleine vier maanden na de eerste vangst, worden er al exemplaren gevangen van 20 cm. En bijna 100 gram in gewicht. Dit betekent dat er een groeicurve is die in het Caribische gebied onder andere roofvissen. (zie fig. 1.) die nauwelijks zijn weergave kent. Om deze groei te kunnen volhouden dienen de vissen grote hoeveelheden proteïne binnen te krijgen. En daar begint het probleem. De bron van proteïne zijn de vissen en garnalen die op het rif leven en van groot commercieel en ecologisch belang zijn. Zeeduivels zijn vraatzuchtige dieren en zullen alles eten wat in hun (grote ) mond past. En alhoewel er veel studies gemaakt zijn die aanduiden dat zij van de late middag tot de vroege ochtend jagen, is het ook nog eens zo dat de zeeduivel andere gemakkelijke prooien, die op andere momenten van de dag langskomen, zal eten. Dit heeft een verwoestend effect op de kans dat andere kleine visjes tot volle wasdom kunnen komen. En die kleine vissen hebben het al moeilijk genoeg met andere problemen zoals overbevissing, verslechtering van de waterkwaliteit en de vermindering van hun leefgebied. Er zijn niet veel studies bekend over jagers (jagende vissen) die de snelle groei/uitbreiding van de zeeduivel kunnen beperken. Men neemt aan dat er in hun traditionele leefgebied (Indische Zee, Rode Zee) nauwelijks natuurlijke vijanden voor de giftige zeeduivel zijn, als ze eenmaal 6 tot 8 cm groot zijn. In de ei- larvefase hebben we zeer waarschijnlijk de grootste kans om de groei van de zeeduivel te beperken. Na een periode van 25 tot 40 dagen, wanneer de eitjes van de zeeduivel ongeveer 10 – 12 mm groot zijn, nestelen ze zich op de zeebodem. Sommige planktivoren (planktivoren zijn vissen die plankton eten), hebben geleerd dat deze eitjes een makkelijke en prima voedselbron zijn. Maar daar hebben ze wel miljoenen jaren over gedaan. Dus, de kans dat Caribische vissen zich dat, binnen nu en afzienbare tijd, eigen maken is zeer klein.
Een bijkomend probleem is, dat de zeeduivel zeer giftig is. Zeeduivels zijn één van de meest giftige vissen op de zeebodem. De zeeduivel heeft giftige stekels op zijn rug, aars en bekken die vooral voor zelfverdediging worden gebruikt. Wanneer ze bedreigd worden keren zeeduivels zich vaak op de rug waardoor de giftige punten goed zichtbaar zijn. Desondanks is de steek van een zeeduivel bijna nooit fataal voor de mens. Als een mens gestoken is, zal de persoon in kwestie heftige pijnen voelen en misschien hoofdpijn, braakneigingen en ademhalingsmoeilijkheden krijgen. Een simpel doch effectief middel tegen het gif is het getroffen lichaamsdeel onderdompelen in heet water (40° to 45° C), maar weinig ziekenhuizen beschikken over een specifieke behandeling voor het zeeduivelgif. Desondanks is het wijs om direct medische hulp in te schakelen omdat sommige mensen gevoeliger zijn voor het gif dan anderen.Maar het goede nieuws is dat het vlees van de zeeduivel heerlijk is. Van een volwassen exemplaar van 38 tot 40 cm. kan je twee perfecte filets snijden. En omdat het gif alleen in de stekels zit kan je het vlees zonder problemen eten. Wel moet je voorzichtig zijn en de stekels voor het bereiden afsnijden omdat het gif nog heel lang werkzaam blijft, ook al is de vis dood. De meest gebruikte en simpele methode is het afsnijden van de stekels, maar op sommige plaatsen in het Caribische gebied gebruikt men graag een gasbrander voor dit doel. Er zijn honderden recepten op het internet voor het bereiden van zeeduivel. Hier zijn er alvast een paar www.lionfishhunter.com/Lionfish Recipes.html
Gezien de biologische eigenschappen van de zeeduivel en het ecologische karakter van de Caribische rifgebieden, is het duidelijk dat we niet meer van de zeeduivel afkomen. Totdat er een wetenschappelijke doorbraak komt die deze indringer totaal elimineert is het het beste om in ieder geval het aantal zeeduivels op het rif te beheersen. Deze optie vereist een enorme inzet, maar er is geen andere manier om het rif te beschermen. Geconfronteerd met het feit dat de zeeduivel praktisch geen natuurlijke vijanden heeft, is onze enige optie dat wij de vijand worden. Mocht je interesse hebben om mee te helpen met de verwijdering van de zeeduivel, aarzel dan niet om contact op te nemen met het Bonaire National Marine Park.Geschreven door Ramon de Léon.
