HOE REMMEN WE DE GROEI VAN DE AFVALBERG AF? ALS EERSTE MINDER AFVAL PRODUCEREN...

Ieder mens zorgt voor het ontstaan van afval. Als we boodschappen doen is alles verpakt in materiaal zoals kartonnen dozen, kunststof zakken of plastic flessen. Daarnaast gooien we ook producten weg zoals etensresten, tuinafval, bouw- en verfmaterialen en autobanden. Op Bonaire wordt per huishouden ongeveer 1,6 ton afval per jaar geproduceerd hetgeen uitkomt op een totaal van 9000 ton huishoudelijk afval. Daarnaast wordt circa 4300 ton afval per jaar aangeleverd door bedrijven. De stortplaats op Lagoen is al 13 jaar in gebruik, maar zal over 5 jaar al vol zijn. Elke dag wordt circa 130 ton afval bij de stort aangeboden. We staan er niet altijd bij stil dat allerlei spullen die we gebruiken afval opleveren en wat voor soort afval het is. De ene afvalstof is schadelijker voor de mens en natuur, dan de andere. Ook heeft de productie van materialen invloed op onze omgeving. Zo worden voor de productie van papier bomen gekapt. Daardoor verliezen dieren hun natuurlijke omgeving en kan erosie ontstaan (als niet herbeplant wordt). We kunnen dus het beste zuinig zijn met papier of recycled papier gebruiken. Wat doen we met de dingen die we weggooien? Op Bonaire brengt Selibon ons afval naar de landfill. Het is goed het afval in te zamelen zodat onze mooie omgeving niet bevuild wordt. De voorkeursvolgorde van hoe met afval om te gaan is ten eerste preventie, ten tweede hergebruik, ten derde een verantwoorde eindverwerking. Bij storten blijft het vuil lang bestaan en hoopt zich steeds verder op. Op Bonaire kunnen giftige stoffen de bodem in lopen omdat het afval niet afgesloten wordt. Hoe meer we dus weggooien hoe groter de afvalberg en de risico’s voor het milieu. Hoe kunnen we de groei van onze afvalberg verminderen? De eerste stap: zorgen dat iedereen minder afval veroorzaakt. De hoofddoelstelling van het Antilliaanse afvalbeleid is dan ook het verminderen van de hoeveelheid afval. Wanneer we spullen kopen kunnen we er bij stilstaan wat voor afval het oplevert. Denk eens aan het mijden van bijvoorbeeld voorverpakte producten. Of kies voor producten waarvan de verpakking hergebruikt wordt. Zo kunnen we een glazen fles op Bonaire apart inzamelen, maar een plastic fles niet. We krijgen ook minder afval door zo min mogelijk wegwerpspullen te gebruiken. Zo kunnen we ook kiezen voor producten die minder schadelijk afval opleveren (bijv. verf op waterbasis, radio op electriciteit i.p.v. batterijen). En... hoe zuinig zijn we met onze autobanden? Zo hebben we allerlei keuzemogelijkheden. Het is een kwestie van er bewust van zijn en ons eigen steentje bijdragen!
Geschreven door Ellie Noij.

KON NOS POR FRENA KRESEMENTU DI SERU DI SUSHI? PA KUMINSÁ MESTER PRODUSÍ MENOS SUSHI...

Tur hende ta produsí sushi. Ora nos hasi kompra, tur kos ta paketá den material manera kaha di karton, saku di material artifisial i bòter di plèstik. Banda di esei nos ta benta hopi kos afó manera sobrá di kuminda, sushi di kurá, material pa fèrf i di konstrukshon i tayer bieu. Na Boneiru kada unidat familiar ta produsí 1,6 tonelada di sushi pa aña. Esei ta nifiká un total di 9000 tonelada di sushi di kas. Banda di esei negoshinan ta produsí 4300 tonelada di sushi pa aña. E dùmp na Lagun tin 13 aña den funshon kaba, pero lo ta yen denter di 5 aña. Tur dia ta entregá 130 tonelada di sushi na landfill. Nos no ta para semper ketu na e echo ku hopi kos ku nos ta usa ta produsí sushi i ki tipo di sushi e ta. Sierto materia ta mas dañino ku e otro pa hende i pa naturalesa. Produkshon di materia tambe tin influensha riba nos medio ambiente. Asina tin di kap palu pa produkshon di papel. Di e forma ei sierto animal ta pèrdè nan ambiente natural i e suela por sufri eroshon (si no planta di nobo). P’esei ta mihó nos usa papel na un manera ekonómiko òf usa papel resiklá. Kiko nos ta hasi ku e kosnan ku nos ta tira afó? Na Boneiru Selibon ta hiba tur landfill. Ta bon ku nos ta kolektá e sushi pa no polushoná nos medioambiente. Prevenshon ta e método preferí pa anda ku sushi, siguí pa resiklahe i na di tres lugá tratu di e produkto final na un manera responsabel. Ora ta dùmp algu e ta keda eksistí pa hopi tempu i e sushi ta sigui akumulá. Na Boneiru material venenoso por drenta den suela pasobra no ta seya e sushi. Kiermen mas nos tira afó, ta mas grandi e seru di sushi ta bira i mas grandi e riesgonan ta pa medioambiente. Kon nos por redusí kresementu di e seru di sushi? E promé paso ta pa perkurá ku tur hende ta produsí ménos sushi. E meta prinsipal di maneho antiano pa loke ta sushi ta, pa redusí e kantidat di sushi produsí. Ora di kumpra kos nos por pensa un ratu ki tipo di sushi e ta produsí. Pensa por ehèmpel pa evitá di kumpra produktonan pre-paketá. Òf skohe pa produktonan di kua por usa e empake mas ku un biaha. Asina por kolektá bòter di glas separá na Boneiru, pero bòter di plèstik nò. Tambe nos ta haña ménos sushi dor di usa ménos produkto pa tira afó. Asina nos por skohe por ehèmpel pa produktonan ku ta krea ménos sushi dañino (manera fèrf a base di awa, radio ku ta traha riba koriente na lugá di bateria) i... kon ekonómiko nos ta ku nos tayernan di outo? Asina nos tin un kantidat di eskoho. Ta un kestion di ta konsiente i hasi nos parti!
Skirbí pa Ellie Noij, tradusí pa Marcel Nahr.

Pa mas informashon i reakshon: STINAPA, telefon 717 - 8444, info@stinapa.org